Korpuz niverel


Tranodoù PCRE : . arouezenn diforzh ; ^ deroù linenn ; $ dibenn linenn ; [ab] a pe b ; [^ab] arouezenn estreget a ha b ; bomm1|bomm2 an eil bomm pe egile ; (bomm) evel er Jedoniezh ; ? gwech ebet pe ur wech ; * gwech ebet, ur wech pe muioc'h ; + ur wech pe muioc'h ; {n} n gwech ; {n,m} etre n hag m gwech ; {n,} n gwech pe muioc'h ; [ad] a, b, c pe d ; \ nod trozañ.

Tranodoù spesadel :   esaou, kedell pe hoskell ; _ kedell pe hoskell ; ~ hoskell pe get ; # ger diforzh ; § kemmadurioù, pe argemmadoù dibenn ger ; = teskad angoullo hirañ hep kuitaat ar frazenn ; \ nod trozañ.

Nodoù arbennik : bloaziad.berradur/rummad nod liammañ ; -kantadur nod ezkaelañ ; * arouezenn(où) diforzh pe netra.

Berradurioù : AAKE  AAKL  ADBR  ADBr  AGTG  AHBT  ALEKS  ALLO  ALLOR  AMRZ  ANARV  ANDES  AOTR  AQSU  ARBLU  ARC'HAR  ARC'HI  ARC'HOR  ARCHA  ARK  ARMAB  ARPA  ARPRI  ARPRO  ARRAN  ARVR  ARW  ATC  ATST  AVEL  AVIZM  AVKA  BAG  BAN  BAZ  BBZ  BEBLE  BEScrom  BHSK  BILZ  BIVE  BJM  BLBR  BMN  BMSB  BOBL  BOEG  BOL  BRYV  BSG  BSGU  BSGc  BSLss  BSSo  BUBR  BUE  BUEr  BUJA  BUKE  C  C'HOANT  CBF  CBOU  CDB  CDCo  CDFI  CDFi  CHAGR  CHAl  CHB  CONS  CRYP  DEDIS  DIHU  DISLE  DITIU  DOAN  DOGA  DRSP  EDFI  EKG  EMG  EMPA  EMSA  EN  ESBR  ESBr  FAG  FEZO  FHAB  FHB  FLF  GACTH  GARMA  GET  GLC  GWAL  GWE  GWEN  HADE  HB  HBAL  HEB  HIGO  HJC  HOBBIt  HOPFR  HSH  HTC  IATA  IBR  ISDB  ITERC'H  JAC  JEDO  JEDON  KADO  KAGW  KAIM  KANNgwital  KANNlandunvez  KARVU  KBRE  KBSA  KEBR  KEME  KKAF  KLAL  KMAF  KOABR  KOZHN  KPSA  KROB  KSFR  LAVA  LAVAR  LKAB  LLB  LLMM  LSAV  LZBl  LZMR  M  MAKE  MANO  MASAG  MAV  MBJJ  MBJL  MBR  MDM  MGK  MIL  MMKE  MMPA  MSTR  MVRO  NIKO  NOLU  NOME  NOZKA  OALD  OCHOM  OGWEZ  OPVI  PERIG  PINOC  QLG  RECe  REGRO  RESI  RESi  RGE  RNDL  ROUGW  ROZLA  ROZTR  RUSq  SAG  SAHE  SAPF  SATR  SBI  SIOUL  SKRIV  SKSA  SKVT  SMM  SP  SPON  SRD  ST  SVBV  TIAND  TKAL  TLK  TRAG  TREM  TRIMA  TSPY  UNHUN  URGAN  VROJ  YAYA  ZAMA 

Rummadoù : ab-sulio  ab_alor  abgrall  al_lae  an_noalleg  ar_floc'h  ar_may  ar_moal  ar_prat  ar_zevellek  auffret  barz_an_arvor  berthou  biler  bleimor  bleuzen  briz  brogarour  cadoret  caroff  caër  constantius  crocq  crom  croq  de_carné  de_châlons  de_goësbriand  de_jésus  de_la_villemarqué  de_pompery  denez  desmoulins  dianav  dipode  dir-na-dor  drezen  drézen  du_rusquec  dumoulin  er_borgn  ernault  eujen  guillom  guillou  guillouzic  géquélleu  henry  herrieu  herry  héliès  inisan  jaffrennou  joanno  kaledvoulc'h  kalloh  kelaouenn  koulmig_arvor  l'archer  lafolye  lagadeuc  lavar  le_bail  le_bayon  le_clerc  le_dault  le_du  le_gall  le_gonidec  lefournier  lermen  loth  luzel  lédan  marigo  marrec  milin  morvan  perrot  pluenzir  preder  prigent  pôtr_juluen  quellien  riou  roc'hlann  roparz  roudot  salaun  seite  spern-gwen  taldir  trivarz  troude  uguen  yann 

Skouerioù : 1 ; 2 ; 3 ; 4.


1967-1978.EMSA
zo an doare ma tenn ar vro-se he mad eus he finvidigezhioù.
Studi skiantel an armerzh, gouezoniezh an armerzh, a reer armerzhouriezh
anezhi. An armerzhouriezh zo ur studi, hogen ivez un ober : ouzhpenn studiañ
doareoù an armerzh evel m’emaint, e studi ivez an doareoù d’o gwellaat
ha pleustriñ a ra d’o gwellaat war an dachenn.
An den a studi an armerzh, a ra war-dro armerzhouriezh, a reer un armerzhour
anezhañ.
Pep gouezoniezh a studi tuioù ’zo eus an traoù ; da skouer, an armerzhouriezh
a studi buhez an dud, ar broioù, en he c’heñver gant ar madoù, ar pinvidigezhioù.


Studi ar madoù a zegas da studiañ ar re a ra ar madoù hag a ra ganto,
da lavarout eo poblañs ar bed, poblañs pep bro. An armerzhouriezh a rank
anavezout niver an dud, kemmoù an niver-se, ar penaoz hag ar perag eus

Ouzhpenn an dasparzhioù diaraok treset gant ar boblañsouriezh e verker
er boblañs diforc’hioù all o tennañ strishoc’h d’an armerzhouriezh
:

10/265+ armerzhegoroniezh, 7/182+ armerzhelour, 1/7, /9+ armerzhelouriezh,
1/9+, 12/331 armerzhour, 1/21+ armerzhouriezh, 1/21+ arnevez, 4/85+ arver
frank, 10/279+ arver stadel, 4/82 arverañ, 3/72+ arvuziad-kretadur, 10/262+

1 MARX hag ENGELS, Manifesto Komunour, 1848.
Un elfenn nac’hel a dremenas koulskoude eus preder MARX en armerzhouriezh
soviedel : an distaol groñs eus roll an nevid. Gant ar Stad eo e vez diferet

Ar steuñviñ : reoliata meurgantel an armerzh.
E yezh an armerzhouriezh e tiforc’her ar selladoù a denn d’un domani
bras, evel armerzh ur riez da skouer, hag e komzer neuze eus meurgant, par

anez kouezhañ en didelezh hag en dizurzh. « Da betra e talvez an armerzhourion,
a skriv ar C’hel. CIK, Rener Ensavadur Armerzhouriezh Akademiezh ar Skiantoù
eus Tchekoslovakia hag ezel eus Poellgor-Kreiz ar Strollad, ma n’int ket,

k) Gwelladur ar reizhiad annougoù. En enep d’an damkanourion diagent
ez eo digreizennour E. LIBERMAN, kelenner en Ensavadur Armerzhouriezh Kharkov.
Plediñ a ra nebeutoc’h gant an arbennoù meurgantel eget gant an annougoù

merkañ mat al lec’h o deus e studi an armerzh : gant ar werzh, hag ar
werzh hepken, e pled an armerzhouriezh pe, da nebeutañ, ar riñverezh armerzhel
a studiomp en notennoù-mañ.

VI Mat e ve resisaat muioc’h keal an diempradur.
Emsav 1 E gwir hon eus danzeet keal an diempradur diwar yezh an armerzhouriezh.
Pa studier ur vro isdiorreet e kejer peurliesañ ouzh an devoud-mañ : e-kichen

eus skridoù 1844 MARX, evit diskouez ez ae preder ar meizour alaman kalz
en tu all d’ar bevennoù omp boas hiziv da lakaat war dachenn an armerzhouriezh
; evit sturiañ ivez an hent a heuliomp da zienkañ hor gweladur diouzh

sevenadur.
Petra a lavar deomp an armerzhouriezh ? Teir elfenn ez eus d’ar c’henderc’hañ
: an natur, ar c’hevala, al labour.

re o studi. Un danvez-diazez ez eus aze evit an emsaverion o deus dibabet
an armerzhouriezh da dachenn o labour.
N’eo ket kloz an enklask. An darn vrasañ eus al lennerion n’hon eus

Aketus, e-giz ma studier un dornlevr, gwall-zizesk m’en em gavan war an
danvez-se. An armerzhouriezh a zo anezhi ur wir vicher, ha n’eo ket en
un deiz e vo desket. Amañ, pep tra a oa da grouiñ ha boulc’het eo bet

Douaroniezh. An ober politikel ne c’hell ket bezañ renet hep un anaoudegezh
eus an armerzhouriezh, hag unan eus diazezoù an armerzhouriezh eo an douaroniezh.
Ouzhpenn-se, dre ar c’hentelioù Douaroniezh e tesk ar skoliad un niver

anavezet dre o gouiziegezh levrek war dachennoù o tennañ a dost pe a bell
d’an Emsav : hanez, lennegezh, armerzhouriezh, politikouriezh, h.a.. War
un dro e veze pedet kement deskad war ar brezhoneg a c’halled tizhout.

ar skolidi bet enrollet c’hoazh un pe lies gwech er bloavezhioù tremenet.
Kinniget ez eus sevel pevar rummad studi nevez : ur rummad Armerzhouriezh-I
hag ur rummad Politikouriezh-I da vezañ lakaet war roll an 9t Bloavezh-Skol
(1970-71) ; ur rummad Armerzhouriezh-II hag ur rummad Politikouriezh-II
da vezañ lakaet war roll an 10t Bloavezh-Skol (1971-72). Degemeret eo ar

Lakaet er-maez an Notennoù Armerzhel, a zo enno ar binvioù retañ evit
studiañ an armerzhouriezh, n’he deus ket Emsav betek-henn embannet kalz
pennadoù war an armerzh. Abaoe derou ar bloaz-mañ dreist-holl o deus ranket

er stroll hag er speredoù a chomas difrouezh a-grenn : eus ar gellig-mañ
a embanne plediñ gant an armerzh ne zeuas ket an disterañ labour armerzhouriezh,
– en enep, heñchet e voe an deskidi he heulie etrezek an armerzhelouriezh

danvezioù studi. Ar staeloù kelenn ha reizhañ war an danvezioù politikel
(Istor, Politikouriezh, Armerzhouriezh, Lennegezh) a chomo dindan evezh
an atebeion bolitikel.

renet er bloavezhioù a-raok. Dizoleiñ a rejont buan e oa un dachenn ma
choment gwan-kenan : hini an armerzhouriezh hollek, hag anaoudegezh kudennoù
armerzh Breizh pergen. Levr René PLEVEN, L’Avenir de la Bretagne, embannet

unan e Gwazva ar C’hengoun, Stael an Diellaouiñ ; seizh e Gwazva ar C’helenn
: tri C’helenner, war ar Yezhadur, ar Bolitikouriezh, an Armerzhouriezh
; pevar reizher : war al Lennegezh, ar Bolitikouriezh, ar Jedoniezh, an

c’hounit ar Sevouriezh, a zo da zaskemmañ da heul kresk niver an testenioù
(Politikouriezh hag Armerzhouriezh ouzhpenn).
EMVR-179

Ur ouezoniezh eo ar varksouriezh, rak degaset he deus martezeadoù frouezhus
d’an armerzhouriezh, d’ar bolitikouriezh, d’ar gevredadoniezh, d’an
denoniezh, d’an istoroniezh, d’an hentennoniezh, h.a.. Martezeadoù

al levierezh. En Notennoù Politikel (5), Emsav 30/177-192 1969. (Pol-105).
Armerzhouriezh : Alioù d’ar skolidi war an armerzhouriezh. (Arm-100).
Armerzh hag armerzhouriezh. Meizadoù-diazez ha termenadurioù. Ar savelennoù
armerzhel. Ur sell war ganedigezh hag emdroadur an armerzhouriezh. (Arm-101).
Ar reizhiadoù armerzhel. Doareoù hollek ha termenadurioù. Patromoù-arc’hwel,

en 9t hag en 10t Bloavezh-Skol (daou rummad Politikouriezh ha daou rummad
Armerzhouriezh zo lakaet ouzhpenn an daouzek rummad kent), ez eo ret daskemmañ
dasparzh an danvezioù. Degemeret eo ar reizhiad-mañ :

da zibab e-touez an danvezioù-mañ : Lennegezh-II, Politikouriezh-I, Politikouriezh-II,
Douaroniezh-II, Armerzhouriezh-I, Armerzhouriezh-II. k) Un testeni da zibab
e-touez an danvezioù-mañ : Yezhadur, Krennvrezhoneg, Bevoniezh, Kimiezh,
Fizik-I, Fizik-II, Jedoniezh, Politikouriezh-II, Armerzhouriezh-II.
Talvoudek e vo an divizadenn-mañ diwar ar 01 Genver 1971.

ar Genurzh ha Gwazva ar C’helenn (savet eo bet evel raktreset an daou
rummad kentelioù nevez, Politikouriezh-I hag Armerzhouriezh-I ; kreskiñ
a ra niver ha dreist-holl barregezh ar gelennerion, an araokadennoù brasañ

Bonreizh ha bonreizhegezh, en N.P. (10), Emsav 36/373-379 1969. (Pol-110).
Armerzhouriezh
An isdiorreadur, en N.A. (6), Emsav 6/150-157 1967. (Arm-105).

12 GUEPIN, ganet e Pondivi e 1805, marvet e Naoned e 1873, a voe e penn
ar gostezenn demokratel. E 1828 e oa kelenner kimiezh hag armerzhouriezh
c’hreantel, ha kelenner e Skol ar Vezekniezh. E 1833 e aozas ar c’hentañ

e voe war ar gelennadurezh dre zeskiñ d’ar berzhidi ober diverradurioù
eus pennadoù a bolitikouriezh, armerzhouriezh, kevredadouriezh, displegañ
ur c’hraf burutellet da c’houde e-ser ur gendael.

zo, a vo mui-ouzh-mui, a arbennigourion war ar gevredadouriezh, ar bolitikouriezh,
an armerzhouriezh, ha pouezañ war an ezhomm o deus an arbennigourion-se
da vezañ mestr war o yezh.

« diwerc’hekadur » hag « emgoll en ezvannadur ». En e levr all Digoradur
d’an armerzhouriezh, ne ra mui MARX nemet diforc’hañ an danframm armerzhel,
anezhañ an diaz gwerc’hel, hag an dreistframm ideologek, – en ur lakaat

yezh hag ar stil ; an dalc’hioù troerezh politikel ma resisaont o anaoudegezh
eus lavar ha meizadoù ar politikerezh, ar gevredadouriezh, an armerzhouriezh.
Amañ da heul e roomp meneg eus an dalc’hioù hag eus anvioù an aozerion

ar gevredigezh ouzh ar gevredadouriezh, ar wironiezh o vezañ studi an ensavadurioù
gwirel, an armerzhouriezh studi an ensavadurioù armerzhel, hag an hevelep
tra evit ar yezhoniezh, an istorouriezh, an dudoniezh, h.a.. DURKHEIM hag

al levr pouezus Ar gopr, emdroadur ar gevredigezh hag ar moneiz (1932),
hag ivez An hentenn soliadel en armerzhouriezh (1912), An neuennadoù armerzhel
hirdrovezh hag an enkadenn-ved (1932) ; Marcel GRANET (1884-1940) ; Célestin

Gwazva ar C’helenn.
Kudenn an arnodennoù. Evit danvezioù ’zo (Armerzhouriezh, Bevoniezh)
ez eo diaes d’ar gelennerion ha d’an arnodennidi en em gavout en hevelep
lec’h. Dav eo enta bep tro ezholiñ arnodennerion ersezadel d’o amsaviñ.
Ezholet ez eus tri arnodenner war an Armerzhouriezh ha div arnodennerez
war ar Vevoniezh a-benn trede dalc’h 1971.

Douaroniezh-I. Degemeret : an Ao. Yann-Bêr QUIRION gant ar meneg damvat.
Armerzhouriezh-I. Degemeret : an Ao. Gwihen ETIENNE gant ar meneg damvat
; an Ao. Yann MIKAEL gant ar meneg damvat.

savlec’h ar gevredadouriezh e-keñver skiantoù an natur, hogen d’he
lec’hiadur e-touez skiantoù mab-den, ha pa vent bredoniezh, armerzhouriezh,
yezhoniezh, denoniezh, dendouaroniezh, poblañsouriezh, h.a., pe c’hoazh

kevredadel dibarek hag ar skourroù arbennik keñverek eus ar gevredadouriezh
: da skouer etre ar wironiezh ha kevredadouriezh ar gwir, etre an armerzhouriezh
ha kevredadouriezh an armerzh, h.a.. Diren an ober kevredadour d’ur c’heverata

hag ar barregezhioù a-geñver gant ezhommoù ar gedvuhez en ur stern kevredadel
lavaret ; pe an armerzhouriezh klasel pa zezrann ha pa reizhiata patromoù
armerzhel ’zo, greadoù strollennel reoliek ’zo a-benn dizoleiñ araezioù

pe ar stourm (gwelet hon eus, Emsav 56/266 1971, e tiforc’he MARX peder
fazennad en Ideologiezh alaman, ha div hepken en Digoradur d’an armerzhouriezh).
Tidek eo bepred mui-pe-vui saveladur ar gwastadoù a-zonder pa n’int nemet

boaziet hiziv an deiz gant armerzhourion ’zo ha gant gouarnamant Frañs.
En armerzhouriezh klasel, al labour eo a grou ar berc’hentiezh.
Evit PROUDHON (1809-1865), al labourer en deus gwirioù war e genderc’had

berc’hentiezh ?, III, 5).
MARX (1818-1883) a arzaelas savboentoù an armerzhouriezh klasel hag un
darn eus savboentoù PROUDHON. Er rann eus Ar c’hevala gouestlet d’ar

al labour dre gomz o vont trec’h d’al labour dre skrid.
Ar rummadoù o tennañ d’ar stummadur politikel (Istor, Douaroniezh, Armerzhouriezh,
Politikouriezh) o devez muioc’h a enrollidi. Ar rummad Istor a zeu e penn,

reizherezh, – tech grevus pa na vez ket graet kentelioù dre gomz war
un dro. Ar geneiled a studi an Armerzhouriezh a gav gwell labourat o-unan
pe e dalc’hioù dre gomz. Ar rummadoù Politikouriezh zo bet ul lec’h

Anvet e voen e Villeneuve-sur-Lot. Eno e’m eus kejet gant ur Breizhad,
kelenner war an armerzhouriezh. Labouret en doa gant ar M.O.B.. Prestañ
a reas din L’Avenir de la Bretagne, levrioù CAERLEON hag ar Barzhaz Breizh.

dre seurt argerzhadoù. Meizad an emframm kevredadel a ampleg ur c’henober
a-berzh ar gevredadouriezh, an istorouriezh, an dudoniezh hag an armerzhouriezh
kentoc’h eget a-berzh ar stadegouriezh.

istorek, – a ginnigan ober ur beziad nidiadel anezhañ. Pe, evit arverañ
un enebadur amprestet digant yezh an armerzhouriezh, met ent skeudennel
hepken, ar c’henderc’had zo un dedaoled disoc’hel, ar c’hevala istorek

darempred etre mab-den hag e amva naturel koulz ha dasparzh egorel an anadennoù
denel, o deus studiet da gentañ ar maezioù ; armerzhouriezh ar ploue zo
e-touez koshañ skourroù an armerzhouriezh ; an istorouriezh, o vezañ
ma oa al labour-douar gourc’hwel an darn vuiañ eus an dud gwechall, a

6 Sl. Greantioù Citroën e Breizh, Emsav 47/345-355 & /349 pergen, 1970.
c’halvezerezh hag an armerzhouriezh ? Hervez termenoù Georges FRIEDMANN,
daoust hag ar « metou kalvezel » zo o vont da zislec’hiañ ar « metou

77/173 armerzhelouriezh 73/13+ ; – ar stourmoù c’hweluniadel 73/34
; – arnevez 84/412 ; – unneuziekaus 84/412 armerzhouriezh : – frankizour
83/363 arnevez : daelerezh anavezed/- (MACHIAVELLI) 81/293 arnevezelezh

an talbenn e c’hoarvezo kemmoù er roll.
Menegomp stummerezh an emsaverion war an armerzhouriezh, ar bolitikouriezh,
ar gevredadouriezh, an istorouriezh, ar yezhoniezh, al lennegouriezh hag

AN HOLL LABOURIOÙ AMPLEGET GANT AR C’HENDERC’HAÑ TALBENNEL
stummerezh an emsaverion war an armerzhouriezh, ar bolitikouriezh, ar gevredadouriezh,
an istorouriezh, ar yezhoniezh, an arzouriezh, ar gouezoniezhoù, h.a.

nevez evit mab-den, eleze hentoù nevez d’an niderezh, ken dre neveziñ
ar ouezoniezh hag ar galvezoniezh, ken dre grouiñ kevredadouriezhoù, armerzhouriezhoù,
politikouriezhoù nevez, ken dre dermenañ bedouriezhoù ha finvezioù nevez.

an imbourc’h “broadel” dindan evezh aketus ar gouarnamantoù ; heñveldra
evit ar gevredadouriezh, an armerzhouriezh hag ar bolitikouriezh, e vez
ar c’hreizennoù-divizout o pellaat diouzh ar c’hentod emdarzhek ha

an denion. An devoud-se a vez studiet, forzh penaos, gant skourroù all
ar ouezoniezh, an armerzhouriezh, ar gevredadouriezh, h.a.. Ent soliadek,
ne c’haller nemet e stadañ, – pennaenn an ergoregezh n’hon aotre

e vez nac’het ouzh ar micherour ar gwir-se a zo a-benn ar fin ar gwir
end-eeun d’ar berc’hentiezh ? Hervez termenoù an armerzhouriezh ez
eus ur c’hevala eus ar micherour ; hogen pep kevala, ouzhpenn e vizoù-ratreañ

1974) a ra eus an dud deberzhioù diziouerus (hag eus hollad ar broioù
ur retvez), e soñjan en elfennoù ar c’henderc’hañ en armerzhouriezh
klasel a ro an un staelad d’al labour ha d’ar c’hevala.

« Soñjal a ran, da skouer, en ur studiadenn war ar Joint Français en
doa D karezet pa zisklote gant kealioù eeun an armerzhouriezh. Diziouerus
e oa e evezhiadenn, a gredan, met n’he deus talvezet da netra. Setu perak

erged gouezoniour ha plediñ gant ar gwikefreoù armerzhel ha kevredadel,
– sevel a ray neuze Degasadenn da zezvarn an armerzhouriezh hag Ar c’hevala.
Hogen kreñv e chomo levezon e zurc’hadur kentañ war an emsav micherour.

e fiñvadoù ar gevredigezh. En eneb, e pled an izili hag an danvez ezel
gant al labourioù diseurt ret d’ar c’henderc’hañ talbennel (armerzhouriezh,
politikouriezh, yezhoniezh, h.a.). Gant gerioù all, emaomp dirak an dislavar

– Kendael a-zivout ar gounezerezh.
– Kendael a-zivout an armerzhouriezh : ar monc’hwezh, h.a..
– Bodad-prientiñ al levr Istor Breizh.

– Bodad a-zivout keal ar « goullo broadel ».
– Bodad armerzhel – Meizadoù marksour en armerzhouriezh.
– Bodad lennegel.

E-keñver dezrannañ ez eus bet studiet gant meur a hini elfennoù-diazez
eus an armerzhouriezh varksour. Pleustret ez eus bet ivez war dezrann LENIN
eus emdroadur ar gevalaouriezh. Deskrivañ a ra an impalaerouriezh en un

War un dro ez anad an ezhomm da azasaat ar c’healioù marksour. Keal ar
c’henderc’hañ en armerzhouriezh (varksour koulz ha frankizour) zo da
ledanaat diouzh an armerzh a vremañ ; da skouer, ar rannadur etre labour

dezho, pe d’o zud, kenderc’hel war an atant. Darn a wel eno un digor
da studioù war an armerzhouriezh pe all.
Kenetrezo ne ra ket ar skolidi nemeur anv a seurt diforc’hioù. Aliesoc’h

– ur bodad o vurutellañ yezh an dornskridoù kaset da Emsav e 1976 ;
– ur bodad o poelladiñ war veizadoù-diazez an armerzhouriezh ;
– ar Bodad lennegel (labourioù war ar yezh ; kudennoù an troerezh e

d’an dezrannañ lennegezh war un dachenn strizh pe strishoc’h, un niverenn
gouestlet d’an armerzhouriezh pe d’ur rann resis eus an armerzhouriezh,
h.a.). Kement-mañ ned eo nemet kinnigoù a vo degaset bremañ dirak ar

Erfin, tostoc’h oa pezh zo c’hoarvezet d’ul lankad damkanañ eget
d’un dedalvezadur eus an armerzhouriezh. Ur benveg hag un ober evit terriñ
skoilhusted an ersavioù kent e oa. E berr, bez’ e oa un argerzh hollelaat

Evel just ez eus bet degaset ur vevenn nevez, hini ar c’heñver gant an
armerzhouriezh ha, strishoc’h, gant doareoù darnel anezhi. Un dra a chom
yael memes tra : bezañ emzieubet diouzh ar « merañ ». N’eo ket bet

; evit a sell ar gelennadurezh sokialour, ganet eo eus an damkaniezhoù
prederouriezhel, istorouriezhel, armerzhouriezhel, danzeet gant derc’houezourion
desket ar renkadoù perc’henn, gant ar gefredourion. Diazezerion ar sokialouriezh

da bleustr, eleze da vuhez. N’eo ket kement-se dedalvezout ar skiant a
zo da ober, hervezout, an armerzhouriezh da skouer, pe sevel ur reizhiad
nevez, ha pa ve ur reizhiad veizadoù… Heñveldra evit a sell da weladur

Lusket ez eus bet imbourc’hioù war dachennoù liesseurt : sonerezh, bredelfennerezh,
poelloniezh, politikouriezh, armerzhouriezh, kevredadouriezh, hep dilezel
evit kelo ar c’hendezrannañ berrdermen, al lennegezh wirion… N’eo


1967.LLMM-120-125
Un embregerezh a-vec'h ganet eo ar sturyezhouriezh. Leun a zañjerioù, - an
hevelep re hag an armerzhouriezh, - ha hemañ dreist-holl : dre forzh studiañ
armerzh ar gevredigezh (hag ar yezh) ober un armerzh hepken eus an eil hag eben.


1968.LLMM-126-131
Eus 09.00 da 09.45 : Kentel voutin gant ar Rummad k.
Eus 09.45 da 10.30 : Kentel Yezhadur, Istor, Armerzhouriezh, Douaroniezh,
Lennegezh hervez an deizioù.


09.00 Skrivadenn : Deomp ganti, Aotrou Pennenseller ! (KERWERC'HEZ).
09.45 Kentel armerzhouriezh gant P. PENNEK : Reizhiad kevalaour ha reizhiad
sokialour.

09.00 Reizhañ ar boelladenn war destenn skrivadenn an 13 08.
09.45 Kentel Armerzhouriezh gant P. PENNEK : Ur sell war armerzh Breizh en 19t
kantved.


1969.LLMM-132-137
E Kerzu 1968 ez echue ar rummad Notennoù Armerzhel, rummad a vo gronnet d' ober
un dornlevr armerzhouriezh. E Genver 1969 e teraou an Notennoù Politikel, a zo o
mennad reiñ ur gelennadurezh-diazez war an danvez politikel.


Douaroniezh. An ober politikel ne c'hell ket bezañ renet hep un anaoudegezh eus
an armerzhouriezh, hag unan eus diazezoù an armerzhouriezh eo an douaroniezh.
Ouzhpenn-se, dre ar c'hentelioù Douaroniezh e tesk ar skoliad un niver mat eus

gwech er bloavezhioù tremenet.
Kinniget ez eus sevel pevar rummad studi nevez : ur rummad Armerzhouriezh-I hag
ur rummad Politikouriezh-I da vezañ lakaet war roll an 9t Bloavezh-Skol (1970-
71) ; ur rummad Armerzhouriezh-II hag ur rummad Politikouriezh-II da vezañ
lakaet war roll an 10t Bloavezh-Skol (1971-72). Degemeret eo ar c'hinnig. En


1970.LLMM-138-143
skol (1970-71) e tigoro un trizekvet hag ur pevarzekvet rummad e kelennadurezh
S.A.D.E.D. : Armerzhouriezh-I, Politikouriezh-I ; en 10t bloavezh-skol (1971-72)
e tigoro ur pemzekvet hag ur c'hwezekvet rummad : Armerzhouriezh II,
Politikouriezh-II.


(10 kentel),
Armerzhouriezh-I
(10 kentel)

- evit Douaroniezh-II : ar rummad Douaroniezh-I
- evit Armerzhouriezh-I : ar rummad Douaroniezh-I.
2. - Deiziadur.

KENTELIOU NEVEZ S.A.D.E.D.
Rummadoù nevez : Armerzhouriezh-I, Politikouriezh-I.
Daou rummad dek kentel nevez, an trizekvet hag ar pevarzekvet, zo war roll
kelennadurezh an Navet Bloavezh-Skol. Setu titl ar c'hentelioù :
13. Armerzhouriezh (kentañ rummad).
A - An armerzh.
1 - Petra eo an armerzh ?
2 - An armerzhouriezh.
B - An armerzhouriezh.
3 - Doareoù hollek ha termenadurioù.

En Notennoù Politikel (5), Emsav 30/ 177-192 1969 (Pol-105).
Armerzhouriezh
Alioù d'ar skolidi war an armerzhouriezh (Arm-100).
Armerzh hag armerzhouriezh. Meizadoù-diazez ha termenadurioù. Ar stourm ouzh ar
rouezded. An obererezh armerzhel. Ar savelennoù armerzhel. Ur sell war
ganedigezh hag emdroadur an armerzhouriezh (Arm-101).
Ar reizhiadoù armerzhel. Doareoù hollek ha termenadurioù. Damkaniezh ar skol

en 10t Bloavezh-Skol (lakaet ez eus daou rummad Politikouriezh ha daou rummad
Armerzhouriezh ouzhpenn an daouzek rummad kent), ez eo ret kemmañ dasparzh an
danvezioù. Degemeret eo ar reizhiad-mañ :

b) Daou desteni da zibab e-touez an danvezioù-mañ : Lennegezh-II,
Politikouriezh-I, Politikouriezh-II, Douaroniezh-II, Armerzhouriezh-I,
Armerzhouriezh-II.
k) Un testeni da zibab e-touez an danvezioù-mañ : Yezhadur, Krennvrezhoneg,
Bevoniezh, Kimiezh, Fizik-I, Fizik-II, Jedoniezh, Politikouriezh-II,
Armerzhouriezh-II.
Talvoudek e vo an divizadenn-mañ diwar ar 1 Genver 1971.


1971.LLMM-144-149
echu an Notennoù Politikel. En hevelep doare resis ma voe studiet ar
politikouriezh hag an armerzhouriezh, e vo pleustret war zanvez hollek ar
gevredigezh.


Politikouriezh-I
Armerzhouriezh-I
k) trede blizen : Politikouriezh II Armerzhouriezh-II
Ne vez aotreet da enrollañ evit ar rummadoù II nemet ar skloidi o deus kaset da

war ar gelennadurezh dre zeskiñ d' ar berzhidi ober diverradurioù eus pennadoù a
bolitikouriezh, armerzhouriezh ; displegañ ur c'hraf burutellet da c'houde e-ser
ur gendael.


1972.LLMM-150-155
brezhonek aozet gant Bernez an Nay ha gant an hevelep skrivagner un "
Armerzhouriezh " hag " Istor an Armerzh ", bepred gant an hevelep skrivagner.
Bez e c'heller rakprenañ adal bremañ ar Geriadur armerzhel gallek-brezhonek evit


lennegezh, yezhadur, c'hoariva, fiñvskeudennerezh, arz, bredkelennouriezh,
armerzhouriezh, kevredadoniezh, gwirioniezh, jedoniezh, fizik derc'hanel. Pep
tra a veze kaset e katalaneg.


1976.LLMM-174-179
Ul levr a bouez embannet gant ar C.E.L.I.B.
Meur a levr a zo bet embannet nevez 'zo war armerzhouriezh hor bro hag ar
c'hudennoù stag : Bretagne, terre d'Europe da skouer, pe c'hoazh " Le défi


1996.LAVA-09-kis-360
ket amañ an arvar a vesk a oa gant unsti ; en eneb, e vije bet gant kenglad, warnañ
delanvad an termenoù armerzhouriezh !
O toareañ ar gwiadoù o tont eus hiniennoù unglad : ungladien ; Gl. isogreffe :


1996.LAVA-09-kis-363
Br. skoemp a ve, hervez DEBM. 377, un deverad. Arveret eo bet Br. koemp
en Armerzhouriezh, e kentelioù SADED Don gant ster ar Gl. "krach
financier". [Sl. GEAK., passim.]


1996.LAVA-09-kis-372
fuiñ fuite (des neutrons). Ar ger-se eus ar yezh voutin zo bet arbennikaet
endeo en Armerzhouriezh : fuadur an dud labour, fuadur ar c'hevalaoù, sl.
GEAK., p. 92.


1996.LAVA-09-kis-385
Br. "Drammoù araezus da anafañ ar c'helligoù."
C6. – Armerzhouriezh, Kevredadouriezh, Politikouriezh.
C6a. – Gl. capacité de transport (d'un réseau de communication),


1996.LAVA-09-kis-406
~ Br. diorren, a ve moarvat an azasañ, na c'haller ket degemer amañ koulskoude
dre ma vez arveret e tachennoù re nes ar Vevoniezh hag an Armerzhouriezh ;
3


1997.LAVA-10-kentskrid
ouzhpenn ugent vloaz e ren Yann-Baol AN NOALLEG ur c'henlabour war daou
zanvez : an Armerzhouriezh hag ar Jedoniezh. Kentañ frouezh e strivoù zo bet
Geriadur an Armerzh, ar C'henwerzh hag an Arc'hant embannet e 1995 ha deuet


1997.LAVA-10-kis-434
treXadurioù all (treadverbadur, trestummadur, h.a.) un tun gerluniañ heñvel ouzh ar
pezh a anver en Armerzhouriezh ar “mont d'an or”, eleze degemer un diskoulm teusk,
koustus, pa na gaver hini all. Moarvat e vo graet c'hoazh gant Br. fetis ha difetis p'o


1997.LAVA-10-kis-437
reer spesoù eus bara ha gwin an oferenn.
En Armerzhouriezh e talvez Gl. espèces kement hag arc'hant dizolo, moneiz,
a-gevenep d'ar stummoù arc'hant all : chekennoù, h.a.


(se) spécier1.
En Armerzhouriezh, "termenañ an doareoù hag ar perzhioù a ranko ur
c'henderc'had (marc'hadourezh, ijinenn, staliadur, adeilad, lestr, h.a.) kemplegañ


1997.LAVA-10-kis-438
258, La-08, pp. 92-94).]
Gl. décideur, deverad all diwar décider, termen Politikerezh hag Armerzhouriezh,
a ziwanas moarvat dindan levezon ar Sz. decider "den pe dudelezh o piaouañ ar


1998.LAVA-11-kis-558
Pa garfe treiñ Gr. ajrch; th'" kinhvsew" pe La. causa efficiens dre Br. kehuz askoriñ, e
respontan emañ askoriñ o vevañ endeo en Armerzhouriezh gant ur ster gwall bell hag
e kavan gwell efediñ, verb hep arver a-du-rall nemet dindan bluenn VALLEE ha


2001.LAVAR-14-kis-712
o kinnig rummadoù kentelioù al Lennegezh vrezhonek, ar C'hramadeg, ar C'hrennvrezhoneg, an
Istor, an Douaroniezh, an Armerzhouriezh, ar Bolitikouriezh, ar Vevoniezh, ar Jedoniezh, ar
Fizik, ar Gimiezh. 110 skoliad a voe enksrivet.


2003.LAVAR-15-kis-751
anaout, ar re-mañ o vezañ qewretikov" (arvestat, evel ar Jedoniezh), poihtikov"
(imbroudat, evel an Dareulerezh), praktikov" (gwerc'hat, evel an Armerzhouriezh, an
Divezouriezh).


2004.LAVAR-16-kis-793
10 Strollad an deskadurezh eil derez, a yeas en-dro e-doug un daouzek bloavezh.
Kelenn a rae danvezioù liesseurt adalek ar Fizik betek an Armerzhouriezh, a live gant
bloavezhioù diwezhañ an eil derez ha bloavezhioù kentañ ar skol veur.


2005.KAIM-042
endif]>
Notennoù war un danvez-Armerzhouriezhvreizhek
Danvez ar pennad-mañ a zo klask ha tu ez eus da empennañ evit Breizh da zont un


2006.LAVAR-17-kis-846
an dareulad gallek. Ur rakger o revout dibaot, a ’c’h eus te arveret en
Armerzhouriezh ha me er Mediaoù eo il-. An durc’hadur ster a roan dezhañ en
ilrez a c’hallfe bezañ adkemeret marteze evit ar c’hevatal da Gl. grisaille er
c’hemeradur kalvezel : illouet, illoued- ? Diwallomp avat a gouezhañ er
c’halficherezh amzesk. P’hon eus savet termenoù evit an Armerzhouriezh, ar
Jedoniezh, ar Bredelfennerezh, ar Jederezh, ar Stlenneg, h.a., hon eus kemeret


2006.LAVAR-17-kis-847
rafen kentoc’h en un termen divoasoc’h a zo traoladur ; arveret eo bet en
Armerzhouriezh, pell a-walc’h enta diouzh an Hinouriezh. Ne anavezer ket e
c’herdarzh pa ouzon, met hervez an arverioù kembraek ez eus gantañ, etre re


2006.LAVAR-17-kis-857
dibab an termen-se (pa n’eus bet graet gantañ betek henn nemet en
Armerzhouriezh, er Vevedouriezh hag er Stlenneg). Hogen, an arver a rez
anezhañ en Hinouriezh, pell enta diouzh e arverioù kent, zo nes kenan da ster


"kouezhañ e-barzh" dre gorvoiñ ar c’hemeradurioù kozh ha kembraek eus
odiñ. Evel a ouzout, ez eo bet kinniget ar ger-se en Armerzhouriezh da gentañ.
Er Stlenneg, e ’m eus arveret ur wech (ha dilezet da heul betek gouzout)


2015.KAIM-091
danvezelouriezh rik eo. Pa vez hollveziadel an
armerzhouriezh29 ez eo ar c’hoant davet ar rez-an-douar
danvezel ha loezadur ar feiz. Pa-z en em loeneka aes mab-


28 Habaskaerioù : des tranquillisants.
29 Armerzhouriezh : économisme.
9


2015.KAIM-092
an
armerzhouriezh n’eo nemet ur skiantenn e-touez
re all, ha skiantenn ebet ne c’hall em lakaat


(pep gwir miret strizh)